Leestip: Massaal op zoek naar onze culturele roots

In De Morgen van 8 januari 2014 verscheen een interessant artikel van de hand van journalist Kim Van de Perre over de staat van de musea in Vlaanderen en Brussel. Daaruit blijkt dat de economische crisis geen vat heeft op het succes van onze musea. 

De Morgen_succesvol museumjaar

Massaal op zoek naar onze culturele roots

‘In tijden van permanente verandering, waarin mensen overspoeld worden met prikkels, gaan ze net op zoek naar diepgang. Even stilstaan: wat is hier nu precies gebeurd?’ Pascal Gielen, Cultuursocioloog rijksuniversiteit groningen

De crisis lijkt geen vat te hebben op de musea. Mu.ZEE in Oostende, het Hasseltse Modemuseum, Bozar in Brussel: allemaal hebben ze qua bezoekcijfers een topjaar achter de rug. Ook over de landsgrenzen doen musea het opvallend goed. ‘We zijn publieksvriendelijker geworden.’

Begin januari: ook voor musea is dat traditioneel het moment waarop de balans van het voorbije jaar wordt opgemaakt. Bezoekerscijfers worden opgeteld en vergeleken met het verleden. Met opvallend veel vreugdekreten tot gevolg. Zo kregen onder meer Mu.ZEE, het Ensor- en het Permekemuseum in Oostende en het Antwerpse Modemuseum de afgelopen twaalf maanden een stuk meer mensen over de vloer dan in 2012. Net als Bozar en 25 andere musea in Brussel. Het Hasseltse Modemuseum spreekt met 42.437 bezoekers zelfs van een nieuw record. Met dank aan de uitgestalde kledingkast van mode-icoon en zangeres Axelle Red. Ook het Flanders Fields Museum in Ieper overtrof zichzelf met 290.000 nieuwsgierigen. “Zo maar even 35 procent meer dan onze jaarlijkse gemiddelde bezoekerscijfers”, zegt businessmanager Peter Slosse. En dat het jaar vóór het grote herdenkingsjaar van de Eerste Wereldoorlog. “Dat belooft voor 2014.” Grote publiektrekkers als het MAS in Antwerpen en M in Leuven blijven volgens de eerste berekeningen stabiel.

Kinderfeestjes

“Sterke expo’s, veel media-aandacht en ronkende namen” zijn veelgehoorde verklaringen voor de populariteit. Daarnaast halen musea verrassend genoeg vaak de economische crisis aan als doorslaggevende factor. Mensen besparen meer op buitenlandse vakanties en zoeken hun vertier dichter bij huis. Maar volgens cultuursocioloog Pascal Gielen is er meer aan de hand. “Er waait de laatste jaren een nieuwe wind. Musea zijn opener geworden, publieksvriendelijker. Ze denken meer na over nieuwe strategieën om zich nog aantrekkelijker voor te stellen, en het publiek en de lokale bevolking meer te betrekken.” Gielen geeft het voorbeeld van het Huis van Alijn: het Gentse volkskundemuseum pootte een paar jaar geleden duizenden tuinkabouters in de stad neer. Ook het MAS heeft volgens hem voor een nieuwe dynamiek gezorgd. “Natuurlijk zijn er mensen die gewoon omwille van het gebouw komen kijken. Toch: het is een stimulans.” Meer musea proberen nieuwe bezoekersgroepen aan te boren. Kinderen en senioren bijvoorbeeld. Ouders houden tegenwoordig kinderfeestjes voor hun jarige kroost en vriendjes in het M HKA (Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen) of het MAS. Het is eens iets anders dan de eeuwige McDonald’s. De positieve trend beperkt zich overigens niet tot ons landje. In Nederland en Frankrijk hebben veel musea en tentoonstellingen een topjaar achter de rug. Uitschieter is het Rijksmuseum in Amsterdam, dat sinds april na een jarenlange verbouwing al 2.220.000 mensen wist te lokken. Franse lokale media hebben het op hun beurt over een recordjaar voor de tijdelijke expo’s in Parijs: een stijging van 27 procent ten opzichte van 2012. “Een typische tendens in tijden van crisis”, legt Gielen uit. “In tijden van permanente verandering, waarin mensen overspoeld worden met prikkels en vluchtige informatie, gaan ze net op zoek naar diepgang, een momentum. Naar hun roots, cultureel erfgoed. Even stilstaan, in de diepte graven: wat is hier nu precies gebeurd?”

Red Star Line

Het was ook het jaar van de nieuwe en vernieuwde musea. Zoals Kazerne Dossin in Mechelen, het Fin de Siècle-museum in Brussel of Red Star Line in Antwerpen. Ze kenden alvast een veelbelovende start. Red Star Line zag op vijf maanden tijd al het aantal bezoekers dat ze – naar eigen zeggen – in één jaar tijd hoopten te ontvangen. Naar het Fin de Siècle-museum vonden op 23 dagen al 23.000 mensen hun weg. Al hoopt de organisatie niettemin op meer promotiebudget voor 2014. Het is onvermijdelijk: enkele musea tekenden het voorbije jaar ook een lichte terugval op qua bezoekers. Maar in dat geval school er wel een redelijke verklaring achter de daling. Zoals een lek en een voortijdig afgelaste Roger van der Weyden-tentoonstelling in het Brusselse KMSK, een transitiejaar na directeurswissels (MSK Gent) of een tentoonstelling minder dan in 2012. “Sommige expo’s trekken nu eenmaal meer volk dan anderen”, vertelt Bert De Vlegelaer van het M HKA. “Omdat ze toegankelijker zijn. Maar je moet de minder conventionele expo’s ook brengen.” Een sterk inhoudelijk programma blijft hoe dan ook belangrijk. “Veel bezoekers trekken bijvoorbeeld naar het Guggenheim van Bilbao voor het gebouw, zonder dat ze weten welke expo er te zien is. Maar op lange termijn is dat niet voldoende”, zegt Gielen. “Hopelijk houden de musea de positieve bezoektendens gaande. Want er is een enorme concurrentie, en iedereen wil scoren in de media. Je ziet nu al dat sommige musea het aantal tentoonstellingen per jaar opdrijven. Met het risico op overkill.”

© 2014 De Persgroep Publishing, Kim Van de Perre. 

Het originele artikel vindt u hier: DeMorgen_20140108_p10_Massaal op zoek naar onze culturele roots

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s