Alle kleuren van de Vlaamse letteren

Er beweegt iets in de Vlaamse cultuurwereld. Recent viel een jonge Marokkaanse filmmaker uit Berchem, Adil El Arbi (22), in de prijzen op het Filmfestival Gent. Met de film Astaghfiro dong hij mee in de categorie Belgian Cinema Today voor de Belgische Studentenfilms. En na Les Barons van Nabil Ben Yadir verovert nu ook Kadir Balci met zijn film Turquaze de bioscoop. In de fotografie maken de jonge broers Mous en Rachid Lamrabat furore. Ze tonen daarbij een zeer gezonde ambitie: “Binnen vijf jaar willen we dat ons statement duidelijk is. Onze stijl moet dan herkend worden. Tonen dat Marokkanen ook wat kennen van kunst is wat we willen bereiken. Zodat er een generatie komt die dan hetzelfde zal doen.”

Er beweegt dus iets. Op het doek en op de bühne. Waarom blijft het in de Vlaamse letteren dan zo stil? Waar blijven de vreemde schrijversnamen? Tijdens het debat dat eerder deze week op de Boekenbeurs werd georganiseerd, konden we niet anders dan de woorden van Rachida Lamrabet herhalen die ze twee jaar geleden al uitsprak: “Wanneer op een dag de Boekenbeurs ook wordt bezocht door mensen uit mijn wijk, wanneer er meer en meer schrijvers met een Marokkaanse of Turkse naam hun boeken presenteren, dan pas zal ik me niet enkel de taal hebben eigengemaakt, maar dan zal ik dit land ook het mijne noemen.” Lamrabet zelf kreeg voor haar debuutroman Vrouwland wel lof, maar niet altijd voor de juiste redenen. Met het boek kreeg ze het stempel van allochtone schrijfster, terwijl ze naar haar eigen aanvoelen in Vrouwland geen ‘allochtone thematiek’ aankaart.

Gekleurde stemmen

Kleuren moet je niet zoeken om mee te pronken, maar omdat je er zelf van doordrongen bent. We hebben gekleurde stemmen nodig in de Vlaamse literatuur, niet omdat we jaloers zijn op Nederland waar auteurs als Benali of Abdollah inmiddels gevestigde waarden geworden zijn, maar wel omdat we begaan zijn met de kwaliteit van onze letteren.

Hoe krikken we die kwaliteit op? Hoe slagen we erin om onze literatuur wortel te doen schieten in een moderne, per definitie gekleurde samenleving?

Een van de kwaliteiten van goede literatuur is dat ze werelden oproept, visies verruimt en vragen stelt. De Vlaamse literatuur laat vandaag zeer waardevolle grondstof voor dat soort culturele verrijking onbenut. Gekleurde stemmen kunnen de letteren doen knallen. Ze kunnen de lezer confronteren met het andere, met wat ons bindt en scheidt. En van wat ons scheidt, kunnen we via de literatuur een beter begrip krijgen.

Openstaan voor het andere, het vreemde welkom heten, volstaat niet. Het andere moet ook ‘brood’ zien in participatie en moet daartoe aangemoedigd worden. In de film en op de bühne begint het stilaan te lukken. En er is geen reden om pessimistisch te zijn over de letteren. Talent drijft boven, maar het moet dan wel behalve erkend ook ontdekt worden. Er zal meer nodig zijn om de goede wil, van auteurs, uitgevers én lezers, een beslissend duwtje te geven. Het is wat dat betreft bepaald onbegrijpelijk dat in de pas gepubliceerde nota van het Vlaams Fonds voor de Letteren met aanzetten voor een meerjarenplan 2011-2015 geen woord wordt gerept over interculturaliteit of diversiteit.

Het is een gemiste kans. Daarom doe ik een oproep aan de minister van Cultuur om in de binnenkort opnieuw af te sluiten beheersovereenkomst dit euvel recht te zetten. Als we vinden dat literatuur de vinger aan de pols van de tijd moet houden, lijkt het mij een logische voorwaarde om interculturaliteit ook in het letterenbeleid in te schrijven.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s