De kracht van stiletto’s

“Kunst confronteert, kunst brengt mensen en gemeenschappen samen.” Vlaams parlementslid Yamila Idrissi heeft er een goed oog in: de culturele wereld is klaar voor een vergaande samenwerking. De politiek verwijt ze dan weer een gebrek aan ambitie. “Dat legt een hypotheek op de kracht van cultuur.”

Onlangs trad in een huiskamer in Vorst de Amerikaanse stand-up comedian Azhar Usman op met zijn show Allah made me funny. Dit gevatte, grappige en ook provocerende optreden van de moslim van Indiase origine maakte de tongen los, daar in die Brusselse huiskamer. Het was een artistieke act die in geen enkel vakje paste en juist daarom deed wat kunst op haar best altijd doet: het stelt vragen, het confronteert en ontregelt, het houdt mensen een spiegel voor, het brengt samen, verdeelt en verzoent.

Ook het kunstwerk van de Frans-Marokkaanse kunstenaar Mehdi-Georges Lahlou – felrode naaldhakken op een bidtapijtje – had zoiets in beweging kunnen zetten in Brussel. Hád, als de organisatoren van de tentoonstelling niet vooraf waren gezwicht voor ‘boze moslimreacties’. Of het met die reacties inderdaad zo’n vaart zou hebben gelopen, zullen we door deze anticiperende zelfcensuur nooit te weten komen. Een gemiste kans.

Kunst op haar best is een creatieve motor van een samenleving, a fortiori in een moderne, veelkleurige en stedelijke omgeving. Commotie is daarbij niet slecht. Waar mensen geraakt worden – in positieve of in negatieve zin (en nog het vaakst die twee tegelijk) -, ontstaat er discussie. En waar discussie begint, is er interactie, en dat is het begin van alle samenleven. Kunst en cultuur beleven is een manier om met verschillen én gelijkenissen om te gaan, ze een plaats te geven. Het helpt, beter dan welk debat ook, om begrippen als ‘diversiteit’ en ‘integratie’ van een abstract niveau naar de praktijk van het samenleven te brengen.

Kunst werkt niet alleen op het niveau van ideeën of gevoelens, ze kan ook werken als een reële sociale hefboom. Zoals Nabil Ben Yadir, de regisseur van Les barons , zegt: kunst was voor hem de enige manier om uit de wijk te ontsnappen.

Eenzelfde gedachte over de bevrijdende kracht van kunst verkondigde de Marokkaanse schrijver Abdallah Zrika onlangs op een literair festival in Casablanca en Rabat, waar overigens een keur van Vlaamse schrijvers present was. “In België zijn er heel wat mogelijkheden,” zei Zrika. “De Marokkaanse jongeren hier moeten fier zijn op zichzelf en op hun buitengewone geschiedenis. Ze moeten de mogelijkheden benutten en inzien dat hun meertaligheid een enorme rijkdom is. We moeten niet over een imaginaire identiteit nadenken. We zijn wie we zijn.”

Brussel, als hoofdstad van België en Europa, maar bovenal als levendig centrum en verdichte publieke ruimte voor ettelijke gemeenschappen en bevolkingsgroepen, zou – veel meer dan vandaag – een vrijplaats moeten zijn voor dit soort grensverleggende kunst.

Verrassing Ik zal blijven aandringen om van Brussel een echte hoofdstad te maken, niet alleen institutioneel, maar ook cultureel en intellectueel.

Als Brussel echt een lokaal en internationaal centrum van vernieuwende en maatschappelijk grensverleggende cultuur wil worden, dan zal de stad zelf ook uit haar bestuurlijke cocon moeten breken. De cultuursector zelf is er klaar voor. Na twee jaar overleg hebben honderd twintig Brusselse actoren, over de grenzen van taal en gemeenschap heen, een Cultuurplan voor Brussel neergelegd met daarin 34 voorstellen voor een Brussels cultuurbeleid. Ideeën waarmee de stad zichzelf, haar bewoners en haar verscheiden publiek domein op de wereldkaart kan zetten. Voorstellen die van de hoofdstad inderdaad een artistieke vrijplaats maken.

Brussel (of, juister, de vele bestuurlijke overheden: gemeenten, gemeenschappen, Gewest) moet dus uit zijn cocon breken. Zoals de auteurs van het Cultuurplan stellen: “Andere metropolen kunnen

cultuur als een stuwende kracht in hun stadspolitiek benutten – denk aan inplantingen van culturele instellingen en de stedenbouwkundige en architecturale impact daarvan, of aan kunst in de publieke ruimte -, maar Brussel wordt zo’n hefboom op crue wijze ontzegd.”

Ministers, waarop wacht u? Waarom zouden politieke overheden niet kunnen wat honderd twintig Brusselse cultuuractoren wel kunnen? Brussel verdient behalve een grensverleggende cultuurscene ook een grensoverschrijdende politiek.

Volgend jaar is België voorzitter van de Europese Unie: dan staan er opnieuw veel schijnwerpers op de hoofdstad. En als we nu eens onszelf en de andere(n) verrasten? Plus est en nous.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s